കൊച്ചിയിലെ ശിൽപശാല: കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തിന്റെ കയ്പ്പേറിയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ ചർച്ചചെയ്ത് ബിനാലെയും ഗ്രാസ്റൂട്ടും
Posted on 02 March 2026 by തോമസ് — 1 min
നമ്മുടെ വാതിൽപ്പടിയിൽ എത്തിനിൽക്കുന്ന കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനമെന്ന മഹാവിപത്തിനെക്കുറിച്ച് തീരദേശ സമൂഹങ്ങളിൽ അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ ഫൗണ്ടേഷന്റെ എബിസി (ആർട്ട് ബൈ ചില്ഡ്രൻ) ആർട്ട്റൂം പ്രോജക്റ്റും വൈപ്പിൻ ആസ്ഥാനമായി പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി സംഘടനയായ ഗ്രാസ്റൂട്ടും സംയുക്തമായി സംഘടിപ്പിച്ച ശില്പശാലാപരമ്പരയ്ക്ക് വിജയകരമായ പര്യവസാനമായി. കലയെയും ശാസ്ത്രത്തെയും ജനങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളെയും ഒരേ വേദിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്ന ഈ ഉദ്യമം, ഈ മേഖലയിലെ വളരെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒന്നാണ്.
തുടക്കം: റീവൈൽഡിലെ 'പ്രളയം. പ്രതിദിനം.' ശിൽപശാല
ഈ മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളുള്ള പരമ്പരയിലെ ആദ്യത്തെ ശില്പശാല, 2026 ജനുവരി 13 ചൊവ്വാഴ്ച നോർത്ത് പറവൂരിലെ റീവൈൽഡിൽ വെച്ച് നടന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, സമുദ്രനിരപ്പിലെ ഉയർച്ച, വേലിയേറ്റ പ്രളയം എന്നിവ ഉയർത്തുന്ന ഭീഷണികൾ കൊച്ചിയിലെയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലെയും ജനജീവിതത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന് വിദ്യാര്ത്ഥികളടങ്ങിയ യുവജനങ്ങള്ക്കു മുന്നില് നേരിട്ട് അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
എബിസി പ്രോഗ്രാം ലീഡും ക്യുറേറ്ററുമായ ബ്ലെയ്സ് ജോസഫ് പരിപാടിയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും കലയിലൂടെ എങ്ങനെ സാമൂഹിക മാറ്റം സാധ്യമാക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ചും സംസാരിച്ചു. ഗ്രാസ്റൂട്ട് അംഗം ഐ.ബി. മനോജ് ചടങ്ങിൽ സ്വാഗതം ആശംസിച്ചു. റിട്ട. ഫാം സൂപ്രണ്ടും (കുഫോസ്) കൊച്ചി സര്വ്വകലാശാലയുടെ സെനറ്റംഗവുമായ കെ.കെ. രഘുരാജ് ശില്പശാലയില് മുഖ്യപ്രഭാഷണം നടത്തി. അദ്ദേഹം ശാസ്ത്രീയമായ കണ്ടെത്തലുകളെയും ജനങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളെയും കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ട് കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തിന്റെ ആഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു. എബിസി ആർട്ട്റൂമിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ഫാത്തിമ അസ്ലഹ നന്ദി പറഞ്ഞു.
യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ചകൾ: ജനങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ
ശിൽപശാലയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ആഘാതങ്ങൾ നിത്യേന അനുഭവിക്കുന്നവരുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതായിരുന്നു.
വേലിയേറ്റം മൂലമുള്ള പ്രളയത്തിന്റെ ദുരിതങ്ങൾ നിത്യേന അനുഭവിക്കുന്ന തീരദേശവാസികളെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് കെ.കെ. മേനകയും ദിശി കൊച്ചുതറയും തങ്ങളുടെ പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ സദസ്സുമായി പങ്കുവെച്ചു. ഓരോ വേലിയേറ്റ സമയത്തും തങ്ങളുടെ വീടിനുള്ളിലേക്ക് വെള്ളം കയറുന്നത്, അതുണ്ടാക്കുന്ന നാശനഷ്ടങ്ങൾ, അതിജീവിക്കാൻ അവർ നടത്തുന്ന പോരാട്ടങ്ങൾ... ഇതെല്ലാം കേട്ടപ്പോൾ സദസ്സ് നിശബ്ദമായി.
ശാസ്ത്രീയ അവലോകനവും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും
കേവലമൊരു ചർച്ചാസദസ്സിനപ്പുറം, ശാസ്ത്രീയമായ അറിവുകൾ പകർന്നുനൽകുന്ന ഒന്നായി ഈ ശിൽപശാല മാറി.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലമുള്ള സമുദ്രനിരപ്പിലെ വർദ്ധനവ്, വേലിയേറ്റ വേലിയറക്കങ്ങളുടെ രീതികൾ (Tidal variations), കനാലുകളുടെയും വയലുകളുടെയും നികത്തൽ തുടങ്ങിയ മനുഷ്യനിർമ്മിത ഇടപെടലുകൾ തീരദേശത്തെ എപ്രകാരം ബാധിക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ശില്പശാല വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്തു. സമുദ്രനിരപ്പിലെ ഉയർച്ചയും പ്രളയ സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭൂപടം വിശകലനം ചെയ്യുന്ന രീതിയും അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് പങ്കെടുക്കുന്നവരിൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു തിരിച്ചറിവ് ഉണ്ടാക്കാൻ സഹായിച്ചു.
കലയിലൂടെയുള്ള പ്രതിഷേധം: അൻപതിലധികം വിദ്യാർത്ഥികൾ പങ്കെടുത്തു
ശിൽപശാലയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷത, കലയിലൂടെയുള്ള പ്രതികരണമായിരുന്നു. കൊച്ചിയിലെ വിവിധ കോളേജുകളിൽ നിന്നുള്ള അമ്പതിലധികം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തു.
ബിനാലെ എബിസി ടീമിന്റെയും ഗ്രാസ്റൂട്ട് പ്രവർത്തകരുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾ വിവിധ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തങ്ങളുടെ ആശങ്കകളും അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുകളും കലയിലൂടെ പ്രകടിപ്പിച്ചു. വലിയ ക്യാൻവാസിൽ പെയിന്റിംഗ്, പഴയ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഇൻസ്റ്റളേഷൻ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
പരമ്പരയുടെ തുടർച്ച: നായരമ്പലവും ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും
'പ്രളയം. പ്രതിദിനം.' ശിൽപശാലാപരമ്പരയുടെ രണ്ടാമത്തെ ശിൽപശാല, "തിര. തീരം. തീരാദുഃഖം" എന്ന തലക്കെട്ടിൽ ജനുവരി 19-ന് നായരമ്പലം പുത്തൻകടപ്പുറത്തു് നടന്നു. നായരമ്പലം ബി.വി.എച്ച്.എസ്. ഹൈസ്കൂളിലെ മുപ്പതോളം വിദ്യാര്ത്ഥികള് ഈ ശിൽപശാലയിൽ പങ്കെടുത്തു. സമുദ്രനിരപ്പിലെ ഉയർച്ച, കടലാക്രമണം, കണ്ടൽക്കാടുകളുടെ സംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് ഇതിൽ ചർച്ച ചെയ്തത്.
സമാപന ശില്പശാല, കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ എബിസി ആർട്ട്റൂമില് (ഫോർട്ട് കൊച്ചി) 2026 ഫെബ്രുവരി 5൹ നടന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ വിവിധ കോളേജുകളില് നിന്നുള്ള നാല്പതോളം വിദ്യാര്ത്ഥികള് ഈ ശില്പശാലയിലും പങ്കെടുത്തു. മൂന്ന് ശില്പശാലകളിലൂടെയും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, കടലാക്രമണം, വേലിയേറ്റപ്രളയം എന്നിവ ഉയർത്തുന്ന ഭീഷണികളെക്കുറിച്ച് വിദ്യാര്ത്ഥികളില് ആഴത്തിലുള്ള അവബോധം സൃഷ്ടിക്കാന് കഴിഞ്ഞു എന്ന് ശില്പശാലയില് പങ്കെടുത്ത വിദ്യാര്ത്ഥികള് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. തങ്ങളുടെ ചുറ്റുമുള്ള പരിസ്ഥിതിയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിയാനും ഈ ശിൽപശാലകൾ സഹായിച്ചു.
ABC ആര്ട്ട്റൂമില് നടന്ന ശില്പശാലയില് വിദ്യാര്ത്ഥികള് കലയിലൂടെ സംവദിക്കുന്നു. ഇന്സ്റ്റാഗ്രാം പേജ് കാണുക.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലവും തീരദേശത്തിന്റെ അവസ്ഥയും
കൊച്ചിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം എന്നത് കേവലമൊരു വാർത്തയല്ല, മറിച്ച് ദിവസവും അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു കയ്പ്പേറിയ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. അറബിക്കടലിന്റെ സാമീപ്യം കൊച്ചിയെ സവിശേഷമായ ഒരു പ്രദേശമാക്കുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലം സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരുന്നത്, കൊച്ചിയിലെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലെയും ജനജീവിതത്തെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കും. സമുദ്രനിരപ്പിലെ ഉയർച്ച (Sea Level Rise), വേലിയേറ്റങ്ങളുടെ തീവ്രത കൂട്ടും. ഇതുമൂലം കടൽവെള്ളം ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് കയറുകയും കൃഷിയിടങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ ശിൽപശാല ചർച്ച ചെയ്തതുപോലെ, 'പ്രളയം. പ്രതിദിനം.' എന്നത് കൊച്ചിക്കാരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, കൊച്ചിയിലെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലെയും പല ഭാഗങ്ങളും 2050-ഓടെ സമുദ്രനിരപ്പിലെ ഉയർച്ച മൂലം പ്രളയസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളായി മാറും എന്നതാണ്.
ഓഖി, ടൗട്ടെ തുടങ്ങിയ ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ കേരളതീരത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് വൈപ്പിൻ തീരത്ത് വരുത്തിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഇതിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇവ വൈപ്പിൻ ദ്വീപിലെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ തകിടം മറിച്ചു. ഓഖി ചുഴലിക്കാറ്റിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ കടൽക്ഷോഭത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് വീടുകൾ തകർന്നു, പലർക്കും തങ്ങളുടെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗമായ വള്ളങ്ങളും വലകളും നഷ്ടമായി. നായരമ്പലം, എടവനക്കാട് തുടങ്ങിയ തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ കടൽക്ഷോഭം രൂക്ഷമായി അനുഭവപ്പെട്ടു. തീരദേശവാസികൾ തങ്ങളുടെ വീടുകൾ വിട്ട് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് താമസം മാറ്റാൻ നിർബന്ധിതരായി. ഈ ദുരന്തങ്ങൾക്കുശേഷം, പലരും തങ്ങളുടെ ഏകസമ്പാദ്യമായ വീടും പറമ്പും വിട്ട്, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലമുള്ള 'ക്ലൈമറ്റ് റെഫ്യൂജികളായി' (Climate Refugees) അന്യദേശങ്ങളിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യുന്ന കാഴ്ചയാണ് നാം കണ്ടത്. ഈ ദയനീയാവസ്ഥ ശിൽപശാലയിൽ കെ.കെ. മേനകയും ദിശി കൊച്ചുതറയും പങ്കുവെച്ചു. തങ്ങളുടെ സ്വന്തം മണ്ണിൽ നിന്ന്, കാലമെത്ര കഴിഞ്ഞാലും മടങ്ങിപ്പോകാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യത്തിലേക്ക് ഈ ജനത തള്ളപ്പെടുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഈ സാമൂഹിക പ്രശ്നം വളരെ ഗൗരവത്തോടെ കാണേണ്ട ഒന്നാണ്.
എബിസി ആര്ട്ട് റൂമിനെപ്പറ്റി
കുട്ടികൾക്കും പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ കലയിലൂടെയും സർഗ്ഗാത്മക പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും അവബോധം വളർത്തുന്നതിനായി കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ ഫൗണ്ടേഷൻ നടപ്പിലാക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ് ആർട്ട് ബൈ ചിൽഡ്രൻ (ABC). കലാകാരന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്കൂളുകളിലും ബിനാലെയിലും വിവിധ ലേണിംഗ് സ്പേസുകളും കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന എബിസി ആർട്ട്റൂം കുട്ടികളിലും മുതിര്ന്നവരിലും മത്സരാധിഷ്ഠിതമല്ലാത്ത, വിചാരണ ചെയ്യപ്പെടാത്ത, സഹകരണ സര്ഗ്ഗാത്മക ഇടങ്ങള് നിര്മ്മിക്കുവാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. വെബ്സൈറ്റ് - https://www.kochimuzirisbiennale.org/about